Cumhurbaşkanlığı Sistemi Üzerine Tartışmalar Derinleşiyor
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde değişiklik ihtimali ve 50+1 oy şartı üzerine tartışmalar sürüyor.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile ilgili değişiklik önerileri ve yeni hükümet modeline dair tartışmalar, Türkiye’nin siyasi gündeminde önemli bir yer tutmaya devam ediyor. Bu bağlamda, cumhurbaşkanı seçilmek için gerekli olan yüzde 50+1 oy şartı yeniden ele alınıyor. Sosyolog Semih Turan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın mevcut koşullar altında bu sistemle seçime gitmek istemeyebileceğini öne sürdü.
Turan, Cumhuriyet gazetesine yaptığı açıklamada, mevcut sistemle yeniden seçime gitmenin zorluğuna dikkat çekti. Altılı Masa döneminde güçlendirilmiş parlamenter sistem üzerinde çalışan hukukçu Serap Yazıcı Özbudun’un AKP’ye katılmasının ardından sistem değişikliği ihtimalinin arttığına dair görüşlerini paylaştı.
Turan, olası bir değişikliğin Altılı Masa tarafından önerilen güçlendirilmiş parlamenter sistemle birebir örtüşmeyebileceğini, ancak mevcut yapının revize edilerek yeni bir modele dönüştürülebileceğini ifade etti. Tartışmaların temel nedenlerinden birinin Erdoğan’ın yeniden seçilme potansiyeli olduğunu belirten Turan, mevcut sistemde cumhurbaşkanı adayının aldığı oyların Meclis’teki sandalye dağılımından daha belirleyici olduğunu vurguladı.
Turan, “Mevcut sistemde parlamentodaki sandalye dağılımından çok daha önemli olan parametre cumhurbaşkanı adaylığıdır. Muhalefetin adayının kim olacağı elbette önemli ancak asıl mesele Erdoğan’ın artık yüzde 50+1 oy alma potansiyelinin görülmemesidir. Cumhur İttifakı’nın yaptırdığı anketlerde de bu tabloyu gördüğünü düşünüyorum.” dedi.
Bu bağlamda, sistemde bir revizyon veya daha kapsamlı bir değişikliğin gündeme gelebileceğini belirten Turan, bu değerlendirmesinin kamuoyu araştırmalarına dayandığını ifade etti. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin uygulanmaya başlamasından bu yana yapılan kamuoyu araştırmalarına atıfta bulunan Turan, seçmenlerin büyük bir kısmının parlamenter sisteme dönüşten yana olduğunu dile getirdi.
Turan, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile parlamenter sistem arasında tercih yapılmasının istendiği araştırmalarda, seçmenlerin yaklaşık üçte ikisinin parlamenter sistemden yana olduğunu öne sürdü. “Seçmenin büyük bölümü parlamenter sistemi istiyor” diyen Turan, Cumhur İttifakı’nın da bu eğilimi takip ettiğini düşündüğünü belirtti.
Sisteme yönelik eleştirilerin yalnızca siyasi temsil tartışmalarıyla sınırlı kalmadığını, ekonomi, sağlık, eğitim ve hukuk alanlarındaki sorunların da seçmenin yaklaşımında etkili olduğunu savundu. 2018 yılından bu yana ekonomik göstergeler ve yurttaşların çeşitli alanlardaki şikayetlerine dikkat çeken Turan, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin sorunlara beklenen çözümü üretemediği görüşünü dile getirdi.
Turan, muhalefetin olası bir anayasa değişikliği sürecine dahil edilme ihtimaline de dikkat çekti. İktidarın sistem değişikliği önerisini “parlamenter sisteme dönüş” tartışması üzerinden muhalefetin gündemine taşıyabileceğini öne süren Turan, böylece anayasa değişikliği için gerekli siyasi desteği arayabileceğini savundu. Parlamenter sisteme geçişin Anayasa’nın tek bir maddesinde yapılacak değişiklikle gerçekleştirilemeyeceğini hatırlatan Turan, kapsamlı bir düzenlemeye ihtiyaç duyulacağını ifade etti.
Muhalefetin uzun süredir parlamenter sisteme dönüşü savunduğuna dikkat çeken Turan, iktidarın bu başlığı kullanarak muhalefet partilerini anayasa görüşmelerine çekmeyi hedefleyebileceğini ileri sürdü. Önümüzdeki döneme ilişkin beklentisini ise, “İktidar, ‘Gelin parlamenter sistemi konuşalım’ dediğinde muhalefetin buna hayır demeyeceğini düşünüyor olabilir. Bu yönde bazı adımların atıldığı görülüyor. Sonbahardan sonra sistem revizyonu ve parlamenter sistem tartışmalarının çok daha sık gündeme geleceğini düşünüyorum.” şeklinde ifade etti.
