İsveç’te ilkokul çocuklarında sosyal medya kullanımı düştü

İsveç’te 1-3. sınıf öğrencilerinin sosyal medya kullanımı bir yılda yüzde 91’den 80’e geriledi; pasif kaydırma ise yaygınlığını korudu.

İsveç’te ilkokulun ilk üç sınıfında okuyan çocukların sosyal medya kullanımı son bir yılda belirgin biçimde geriledi. İnternet Vakfı’nın yayımladığı İsveçliler ve İnternet 2026 raporuna göre, bu yaş grubunda sosyal medya kullananların oranı 2025’teki yüzde 91 seviyesinden bu yıl yüzde 80’e düştü. Bu, 8-19 yaş grubunda kaydedilen en büyük değişim oldu.

Novus tarafından Ocak 2026’da gerçekleştirilen araştırmanın ilk bölümüne 3 bin 776 kişi katıldı. İnternet Vakfı, küçük yaştaki çocuklar arasındaki düşüşün nedenleri konusunda temkinli bir değerlendirme yaptı. Raporda, daha az çocuğun sosyal medya kullanmaya başladığı ve bazı ailelerin TikTok, Snapchat, Instagram ile YouTube gibi platformlara erişimi ertelediği belirtildi.

4-6. sınıflardaki çocuklarda da kullanım oranı geriledi ancak düşüş daha sınırlı kaldı. Vakfa göre bu durum, çocukların platformları bırakmasından ziyade, bu sınıflara ulaşan yeni kuşağın önceki gruplara kıyasla sosyal medyaya henüz aynı ölçüde başlamamış olmasıyla açıklanabilir.

7. sınıftan itibaren sosyal medya kullanımı neredeyse tüm öğrenciler arasında yaygınlaşıyor. Raporda 2024’ten bu yana 7-9. sınıf öğrencileri arasında aşağı yönlü bir eğilim gözlense de platformlardan kitlesel bir kopuş yaşanmadığı vurgulandı.

8-19 yaş grubunda en çok kullanılan beş hizmet YouTube, Snapchat, Roblox, TikTok ve Instagram oldu. Platformların büyük bölümünde kullanım azalırken Roblox, genel eğilimin tersine büyüme gösterdi. Oyun platformu son bir yılda TikTok ve Instagram’ı geride bıraktı ve lise öğrencileri arasındaki kullanıcı sayısını artırdı. TikTok ise lise çağındaki gençlerde en yüksek kullanım oranına ulaştı; bu gruptaki öğrencilerin yüzde 81’i uygulamayı kullanıyor.

Pasif kaydırma geniş kesimleri etkiliyor

Raporda yetişkinlerin dijital alışkanlıklarına ilişkin bulgular da yer aldı. İsveçlilerin yaklaşık yüzde 80’i telefonlarında amaçsız ve pasif biçimde içerik kaydırmaya kapıldığını söyledi. Katılımcıların yüzde 44’ü bu alışkanlığın kendilerini daha kötü hissettirdiğini belirtirken, yalnızca yüzde 2’si daha iyi hissettiğini ifade etti.

Kadınlar pasif kaydırma davranışına erkeklerden daha sık başvuruyor ve bu alışkanlığın olumsuz etkilerini daha fazla bildiriyor. En çok etkilenen grup ise 20-34 yaş arasındaki kadınlar oldu. Bu gruptaki birçok kişi, amaçsız kaydırmayı zaman kaybı olarak nitelendirirken sonrasında suçluluk hissettiğini dile getirdi.

İsveçlilerin yarısı dijital detoks fikrine sıcak bakıyor. Her üç kişiden birine yakını daha önce bu tür bir ara verdiğini söylerken, yüzde 40’tan fazlası böyle bir uygulamayı istemiyor. Dijital araçların günlük yaşam için vazgeçilmez görülmesi ve bu alışkanlıktan uzaklaşmanın zor ya da imkânsız bulunması, detoksa mesafeli yaklaşımın başlıca nedenleri arasında gösterildi.