İsteğe Bağlı İştirakçilikle Emeklilik Süresi Tamamlanır mı?
Memuriyetten ayrılanlar için isteğe bağlı iştirakçilik şartları açıklandı. 10 yıl hizmet, 6 aylık başvuru süresi ve yurt dışı kuralları dikkat çekiyor.
Memuriyetten ayrılan kişilerin eksik emeklilik hizmet sürelerini çalışmadan tamamlamasına olanak tanıyan isteğe bağlı iştirakçilik uygulaması, herkes için geçerli değil. 5434 sayılı Kanun’un 12. maddesinde düzenlenen sistemden yararlanmak isteyenlerin hizmet geçmişi, görevden ayrılma biçimi ve başvuru zamanı bakımından belirli koşulları karşılaması gerekiyor.
Bu kapsamda, 21 yıllık memurluk hizmetini 25 yıla tamamlamak isteyen bir kişinin öncelikle uygulamanın kapsamına girip girmediğini ve gerekli şartları taşıyıp taşımadığını Sosyal Güvenlik Kurumu üzerinden netleştirmesi gerekiyor.
Kimler isteğe bağlı iştirakçilikten yararlanabilir?
Uygulama, 1 Ekim 2008’den önce memuriyet, yedek subaylık, vekil öğretmenlik veya memurluk hizmetinden sayılan görevlerde bulunan kişiler için geçerli. Bu tarihten sonra göreve başlayanlar açısından ise 5510 sayılı Kanun hükümleri uygulanıyor.
5434 sayılı Kanun kapsamındaki kişilerin sistemden yararlanabilmesi için 657 sayılı Kanun’a tabi olarak en az 10 yıl fiilen çalışmış olması gerekiyor. Ayrıca görevden ayrılma şekli de önem taşıyor. İstifa edenler veya müstafi sayılanlar başvuruda bulunabilirken, görevine son verilen ya da memurluktan çıkarılan kişiler bu haktan yararlanamıyor.
Başvuru süresi ve prim ödemeleri
Görevden ayrılanların, isteğe bağlı iştirakçilik için ayrılış tarihinden itibaren altı ay içinde SGK’ya yazılı başvuru yapması gerekiyor. Bu sürenin geçirilmesi halinde uygulamadan yararlanma imkânı bulunmuyor.
Sistem kapsamında kişi, hem kendi payına düşen tutarı hem de kurum karşılığını ödemekle yükümlü. Aylık ödemelerde kurum karşılığı yüzde 20, şahıs karşılığı yüzde 16 ve genel sağlık sigortası primi yüzde 12 olarak uygulanıyor. Primlerin her ay SGK hesabına yatırılması gerekiyor.
Başvuru sahiplerinin ayrıca zorunlu sigortalılık kapsamında prim ödemeyi gerektiren bir işte çalışmaması şartı aranıyor. Bu nedenle başka bir işte sigortalı olarak çalışanların durumlarını ayrıca SGK’ya danışması önem taşıyor.
Yurt dışında yaşayanların durumu
5434 sayılı Kanun kapsamındaki bir kişi, isteğe bağlı iştirakçilikten yararlanmaya başladıktan sonra yurt dışında yaşamaya devam edebilir. Ancak yurt dışında zorunlu sigortalılık gerektiren bir işte çalışılması halinde sistemden yararlanılamıyor.
1 Ekim 2008’den sonra göreve başlayan ve 5510 sayılı Kanun’a tabi olanlar bakımından ise farklı kurallar uygulanıyor. 5510 sayılı Kanun kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılıkta Türkiye’de ikamet şartı bulunuyor. Bu nedenle yurt dışında yaşayanların başvuruları genel kural olarak kabul edilmiyor; sosyal güvenlik sözleşmelerinden kaynaklanan özel hükümler saklı tutuluyor.
5510 sayılı Kanun kapsamındaki şartlar
5510 sayılı Kanun’un 50. maddesine göre isteğe bağlı sigortalılık için Türkiye’de ikamet etmek veya sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış bir ülkede yaşayan Türk vatandaşı olmak gerekiyor. Bunun yanı sıra zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmamak, ay içinde 30 günden az çalışmak ya da tam gün çalışmamak, kendi sigortalılığı nedeniyle aylık almamak ve 18 yaşını doldurmuş olmak şartları aranıyor.
Başvurunun talep dilekçesiyle Sosyal Güvenlik Kurumu’na yapılması gerekiyor. Düzenlemelerin kişisel hizmet ve sigortalılık geçmişine göre farklı sonuçlar doğurabilmesi nedeniyle, işlem öncesinde SGK il müdürlüklerinden, ALO 170 hattından veya e-Devlet üzerindeki SGK hizmetlerinden bilgi alınması öneriliyor.
