Fiji’de HIV krizi: Ülkede ulusal kriz ilan edildi
Fiji’de HIV krizi büyüyor: Yeni enfeksiyonlar 2010-2025 arasında 12 kat arttı. Hükümet ulusal kriz ilan ederek test, tedavi ve korunma önlemlerini artıracak.
Fiji’de HIV krizi, vakalardaki hızlı artışın ardından hükümeti kapsamlı önlemler almaya yöneltti. Sağlık ve Tıbbi Hizmetler Bakanı Ratu Atonio Lalabalavu, HIV/AIDS salgınını ülke çapında “ulusal kriz” olarak nitelendirdi. Birleşmiş Milletler HIV/AIDS Ortak Programı (UNAIDS) da kararı destekledi.
Yeni enfeksiyonlarda 12 kat artış
UNAIDS verileri, Fiji’nin yeni HIV enfeksiyonlarının en hızlı yükseldiği ülkeler arasında bulunduğunu gösteriyor. 2010-2025 döneminde yeni vakaların 12 kat arttığı tahmin ediliyor.
2025 itibarıyla Fiji’de yaklaşık 9 bin 100 kişinin HIV ile yaşadığı öngörülüyor. Ancak bu grubun yalnızca yüzde 39’unun HIV taşıdığını bildiği, antiretroviral tedaviye erişebilenlerin oranının ise yüzde 22’de kaldığı belirtiliyor.
Sağlık Bakanlığı kayıtlarına göre 2025’te 2 bin 16 yeni HIV tanısı konuldu. Bir önceki yıl bu sayı 1.583 olarak kaydedilmişti. Böylece yıllık vaka sayısında yüzde 27 artış yaşandı. 1989’dan 2025’e kadar kayda geçen toplam tanı sayısı 5 bin 676’ya ulaştı. Bakanlık, artışın yalnızca enfeksiyonların çoğalmasından değil, test ve izleme çalışmalarının genişletilmesinden de kaynaklandığını bildirdi.
Damar yoluyla uyuşturucu kullanımı etkili
Yetkililer, salgının büyümesinde korunmasız cinsel temasın yanı sıra damar yoluyla uyuşturucu kullanımının da önemli bir payı bulunduğuna dikkat çekiyor. Bulaşma şekli belirlenen vakaların yarısından fazlasının cinsel temasla ilişkili olduğu, yüzde 42’den fazlasında ise damar yoluyla uyuşturucu kullanımının rol oynadığı açıklandı.
Ülkede metamfetamin kullanımındaki artış ve güvenli olmayan enjeksiyon uygulamalarının HIV krizi üzerindeki baskıyı artırdığı ifade ediliyor.
Yaygınlık oranı yükseldi
Fiji Sağlık Bakanı Lalabalavu’nun paylaştığı tahminlere göre ülkede yaklaşık her 60 yetişkinden biri HIV ile yaşıyor. Beş yıl önce bu oran yaklaşık her 167 yetişkinden biri olarak hesaplanıyordu. Hamile kadınlar arasında da HIV’in yaklaşık her 50 kişiden birinde görüldüğü bildirildi.
Hükümetten yeni mücadele planı
Ulusal kriz kararının ardından, politika ve uygulama süreçlerindeki engelleri gidermek amacıyla özel bir kabine alt komitesi kurulacağı açıklandı. Hükümet; HIV testlerine ve tedavi hizmetlerine erişimi genişletmeyi, korunmada kullanılan PrEP’in yaygınlaştırılmasını ve damgalama ile ayrımcılığın azaltılmasını hedefliyor.
Güvenli iğne ve şırınga programının uygulanabilmesi için gerekli yasal düzenlemelerin parlamentoya sunulması bekleniyor. UNAIDS İcra Direktörü Winnie Byanyima ise Fiji’deki gelişmelerin HIV/AIDS tehdidinin henüz sona ermediğini gösterdiğini belirterek ülkelerin değişen salgınlara karşı sağlık sistemlerini hazırlıklı tutması gerektiğini vurguladı.
