Gelir Gruplarındaki Harcama Dengesizliği: Barınma ve Ulaşım Sorunları
Türkiye’de hanehalkı harcamalarının büyük kısmı barınma ve ulaşım giderlerine gidiyor. Gelir grupları arasındaki farklar dikkat çekiyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan son rapor, hanehalkı tüketim harcamalarının dağılımını gözler önüne serdi. Ülke genelinde aile bütçelerinin en büyük kısmını oluşturan konut ve kira giderleri, toplam harcamaların %29,3’ünü kapsıyor. Ulaştırma maliyetleri %20,5 ile ikinci sırada yer alırken, gıda ve alkolsüz içecekler ise %17,3 ile üçüncü sırada bulunuyor. Tüketim harcamalarının en az olduğu alanlar ise %0,8 ile finansal hizmetler, %1,8 ile eğitim ve %2,2 ile sağlık hizmetleri olarak kaydedildi.
Resmi veriler, farklı gelir grupları arasındaki harcama alışkanlıklarındaki uçurumu da gözler önüne seriyor. En düşük gelir grubundaki bireylerin bütçelerinin %38,7’sini barınma giderlerine ayırdığı görülüyor. Bu grup, gıda harcamalarına %29,2, ulaşıma ise yalnızca %8,6 pay ayırabiliyor. Öte yandan, en yüksek gelir grubundaki bireyler ise bütçelerinin %25,7’sini konut ve kira giderlerine, %25’ini ise ulaşım kalemlerine harcıyor. Bu grubun gıda harcaması ise toplam bütçelerinin yalnızca %12,4’ünü oluşturuyor.
Tek kişilik hanelerde ise konut ve kira harcamalarının hane bütçesindeki oranı %41 gibi yüksek bir seviyeye ulaşarak dikkat çekiyor. Gelir elde etme biçimlerine göre yapılan analizler, maaşla çalışan hanelerin bütçelerinin %26,4’ünü konut ve kiraya, %21,9’unu ise ulaşıma ayırdığını gösteriyor. Kendi işini yapan müteşebbisler ise ulaşıma %25,9, konut ve kira harcamalarına ise %25,5 pay ayırıyor.
TÜİK raporunda gıda tüketim alışkanlıklarına dair de önemli bulgular yer alıyor. Ailelerin en fazla israf ettiği ürünler arasında taze meyve ve sebzeler %39,7 ile ilk sırada yer alıyor. Bu ürünleri %32,5 ile ekmek ve %15,1 ile süt ve süt ürünleri takip ediyor. Bu durum, ailelerin mutfak bütçelerini olumsuz etkileyen ciddi bir verimsizliği ortaya koyuyor.
