Yeni Parti Kurulsa da Devlet Yardımı Alınamayacak
CHP’den ayrılan vekillerle kurulacak yeni parti, Hazine yardımı alamayacak. Mevcut yasalar, bu durumu net bir şekilde belirtiyor.
CHP’nin lideri Özgür Özel’in yeni bir siyasi oluşum kurma çabaları ve birçok CHP milletvekilinin bu oluşuma katılacağına dair iddialar, Ankara’daki siyasi atmosferi hareketlendirdi. Yeni partinin Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde 90 milletvekilini aşabileceği ve grup kurma potansiyeli taşıdığı değerlendiriliyor. Ancak, bu durumun devlet yardımı alabilme açısından ne anlama geldiği tartışma konusu oldu. Mevcut yasal düzenlemeler, milletvekili transferiyle oluşan yeni bir partinin Hazine yardımı almasını engelliyor.
2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın ek 1’inci maddesi uyarınca, siyasi partilere yapılacak devlet yardımı, son milletvekili genel seçiminde aldıkları oy oranına göre belirleniyor. Yasa gereği, devlet yardımından yararlanabilmek için partinin son seçimde geçerli oyların en az yüzde 3’ünü almış olması gerekiyor. Bu bağlamda, CHP’den ayrılan milletvekilleriyle kurulacak yeni parti, Meclis’te grup kursa bile Hazine yardımı alamayacak. Zira, yeni parti 2023 milletvekili genel seçimlerine katılmadığı için herhangi bir oy oranına sahip değil. Yeni oluşum, yalnızca katılacağı ilk genel seçimde en az yüzde 3 oy alması durumunda bir sonraki yardım dönemine hak kazanabilecek.
Türkiye’de siyasi partilere yönelik Hazine yardımı sistemi zamanla birçok değişiklik geçirdi. Yardım kriterleri, Meclis’teki temsil gücüne dayanan uygulamalarla tartışmalara yol açarken, günümüzde yardımın temel ölçütü seçim başarısı olarak belirlenmiştir. Şu anki düzenlemelere göre, milletvekili transferleri ve Meclis’te grup oluşturma, tek başına Hazine yardımı alınmasını sağlamıyor. Hazine yardımı hakkı yalnızca son milletvekili genel seçiminde elde edilen oy oranı üzerinden hesaplanıyor. Bu nedenle, Özgür Özel liderliğindeki yeni parti, CHP’den birçok milletvekilinin katılımıyla TBMM’nin en büyük gruplarından birini oluşturmuş olsa bile, seçim performansı bulunmadığı sürece Hazine yardımı alamayacaktır. Siyasi kulislerde yeni partinin hızlı bir şekilde güçlü bir parlamento grubuna ulaşabileceği öngörülse de, mali kaynaklarını ilk genel seçime kadar üye aidatları, bağışlar ve diğer yasal gelirlerle sağlamak zorunda kalacağı ifade ediliyor.
Hazine yardımı sisteminin tarihsel gelişimi ise şu şekildedir: 1965 yılında siyasi partilere devlet yardımı yasal bir çerçeveye kavuşmuş, 1971’de Anayasa Mahkemesi, bu yardımlara ilişkin ilk düzenlemeleri iptal etmiştir. 1983 yılında 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası yürürlüğe girmiş ve devlet yardımının esasları yeniden belirlenmiştir. 1995 yılında Anayasa’nın 68. maddesinde yapılan değişiklikle siyasi partilere “yeterli ve hakça mali yardım” yapılacağı hükmü Anayasa’ya girmiştir. 2000’li yıllarda ise devlet yardımı kriterleri çeşitli yasal değişikliklerle yeniden düzenlenmiş, 2014 yılında gerekli oy oranı yüzde 7’den yüzde 3’e indirilmiştir. Günümüzde Hazine yardımı alabilmek için bir siyasi partinin son milletvekili genel seçimine katılmış ve geçerli oyların en az yüzde 3’ünü almış olması gerekmektedir. TBMM’de grup kurmak veya milletvekili transferleri, Hazine yardımı alma hakkı doğurmamaktadır. Özel’in kuracağı yeni parti, CHP’den 80-90 milletvekili transfer etse de son genel seçime kendi adıyla katılmadığı için Hazine yardımı alamayacaktır. Yeni parti, ancak katılacağı ilk milletvekili genel seçiminde en az yüzde 3 oy alması durumunda bir sonraki dönemde devlet yardımından yararlanabilecektir.
