Ebola Salgınına Karşı Üç Yeni Aşı Geliştiriliyor
Ebola virüsünün tehlikeli türü için üç yeni aşı geliştirilmekte, sağlık otoriteleri endişeli.
Ebola virüsünün nadir bir türü, yaklaşık 250 kişinin ölümüne neden olurken, bu virüse karşı üç yeni aşı geliştirildiği bildirildi. Uluslararası AIDS Aşısı Girişimi (IAVI), mevcut Ebola salgınının tarihteki en kötü salgınlardan biri olma riski taşıdığını belirtti. Oxford Üniversitesi ve ilaç şirketi Moderna, virüsün ‘Bundibugyo’ türüne karşı aşı geliştirme çalışmalarını sürdürüyor. Salgın Hazırlık İnovasyonları Koalisyonu (CEPI) ise zamanın aleyhlerine işlediğini vurguladı.
Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde şüpheli vaka sayısının bini geçtiği, komşu Uganda’da ise dokuz kesin vaka kaydedildiği bildirildi. Çatışma bölgesinde ortaya çıkan ve sağlık altyapısının yetersizliği nedeniyle hızla yayılan bu salgının, 2014-2016 yılları arasında Batı Afrika’da yaşanan ve 11 binden fazla kişinin ölümüne yol açan Ebola salgınının boyutlarına ulaşmasından endişe ediliyor.
IAVI Başkanı Dr. Mark Feinberg, mevcut durumun o dönemdeki kadar ciddi olduğunu hatta daha kötü bir hal alabileceğini ifade ederek, aşı ve diğer önlemlerin geliştirilmesinin öncelikli hale geldiğini belirtti. Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) örgütü de bu durumun son derece kaygı verici olduğunu ve daha önce bu kadar kısa sürede bu kadar yüksek vaka sayısıyla karşılaşılmadığını duyurdu.
Bundibugyo Türüne Yönelik Aşılar Geliyor
Ebola virüsünün bilinen altı türünden üçü salgınlara yol açmakta ve her biri için ayrı aşı geliştirilmesi gerekmektedir. En yaygın tür olan Zaire için onaylanmış bir aşı mevcutken, Bundibugyo türü için henüz lisanslı bir aşı bulunmamaktadır. IAVI, mevcut Zaire aşısını Bundibugyo türüne karşı modifiye etmek için çalışmalarını sürdürmektedir. Maymunlar üzerinde yapılan deneylerde, bu deneysel aşının bağışıklık sistemini hızla harekete geçirdiği ve yüksek koruma sağladığı gözlemlenmiştir.
Feinberg, mevcut verilere dayanarak iyimser olduklarını ancak aşının klinik deneylere hazır hale gelmesinin normal şartlarda yedi ila dokuz ay süreceğini, bu süreyi kısaltmaya çalıştıklarını ifade etti. Moderna, koronavirüs salgınında kullanılan mRNA teknolojisini Bundibugyo türü için devreye soktuğunu duyurdu. Moderna’nın CEO’su Stephane Bancel, ihtiyaç duyan topluluklara aşıyı ulaştırmak için bilimsel titizlikle ve hızla hareket ettiklerini belirtti.
Oxford Üniversitesi de benzer şekilde KOVID-19 döneminde geliştirdiği aşı teknolojisini kullanarak yeni bir Ebola aşısı üzerinde çalıştığını ve bu aşının iki ila üç ay içinde klinik deneylere hazır olabileceğini açıkladı.
Farklı Teknolojiler, Ortak Hedef
Geliştirilen üç aşı, vücuda virüsün yüzeyindeki ‘Bundibugyo glikoproteini’ adlı yapıyı tanıtmayı hedefliyor, ancak bunu farklı yöntemlerle gerçekleştiriyor. IAVI, genetiği değiştirilmiş ve zararsız hale getirilmiş bir virüs kullanarak bağışıklık sistemini eğitiyor. Moderna ve Oxford aşıları ise vücuda genetik bir kod aktararak bu proteinin vücut içinde üretilmesini sağlıyor ve bağışıklık sisteminin bu yabancı yapıya karşı savunma geliştirmesini sağlıyor. Bu teknolojiler arasındaki farklılıkların koruma düzeyini ve gereken doz sayısını nasıl etkileyeceği, yapılacak klinik deneylerin ardından netlik kazanacak.
Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, geliştirilecek bir Bundibugyo aşısının mevcut salgını kontrol altına almak ve gelecekteki salgınlara karşı hazırlıklı olmak açısından büyük önem taşıyacağını ifade etti.
