Kur Baskısı Artıyor: Altın, Dolar ve Petrol Üzerindeki Etkiler
Kur baskısının artması, Türkiye ekonomisinde altın ve dolar üzerinde önemli etkiler yaratıyor. Petrol fiyatları da durumu derinleştiriyor.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları, Türkiye’nin ekonomik kırılganlıklarını daha da artırıyor. Kur baskısını azaltmak için gerçekleştirilen yoğun döviz satışları, rezervleri olumsuz etkiliyor. Petrol, altın ve faiz üçgeninde oluşan yeni denge, riskleri derinleştirirken, altın fiyatlarındaki dalgalanma durumu daha karmaşık hale getiriyor.
ABD ile İran arasında devam eden müzakerelerden gelen çelişkili açıklamalar, bir yandan diplomasi ihtimalini korurken diğer yandan çatışmanın genişleyebileceği endişesini artırıyor. Bu belirsizlik, Türk ekonomisi için ciddi riskler doğuruyor. Savaş nedeniyle Türk lirasını korumak amacıyla yapılan döviz satışları, Merkez Bankası’nın rezervlerinde önemli bir düşüşe neden olurken, altın fiyatlarındaki dalgalanmalar da rezervlerin yapısını doğrudan etkiliyor. 2 Mart’tan bu yana yapılan döviz satışları toplamda 33.7 milyar dolara ulaşmış durumda ve bu müdahalelerin sonuçları daha belirgin hale geliyor.
REZERVLER DÜŞÜYOR
Ekonomist Haluk Bürümcekçi’nin verilerine göre, Mart sonu itibarıyla toplam rezervler 161.1 milyar dolara geriledi. Bürümcekçi, net uluslararası rezervin 41.6 milyar dolara düştüğünü ve swaplar hariç net rezervlerin yalnızca birkaç gün içinde 15.4 milyar dolar azalarak 28 milyar dolara kadar gerilediğini belirtiyor. Aynı dönemde, altın fiyatlarındaki dalgalanmaların rezervlere doğrudan yansıdığı görülüyor. 19 Mart’tan bu yana altın fiyatlarındaki değişimlerin net uluslararası rezerv üzerinde yaklaşık 8.1 milyar dolarlık bir aşağı yönlü etki yarattığı hesaplanıyor.
MAKUL BİR STRATEJİ
Merkez Bankası’nın eski Başekonomisti Hakan Kara, mevcut durumu değerlendirirken, Merkez Bankası’nın altın rezervinin bir kısmını kullanmasının “makul” bir adım olduğunu ifade ediyor. Kara, Türkiye’deki rezervler içinde altının payının dünya ortalamasının oldukça üzerinde olduğunu vurguluyor.
FAİZİN ROLÜ
Ekonomist Emre Alkin, altın fiyatlarındaki değişimi değerlendirirken, yatırımcıların savaş durumunda öncelikle faiz oranlarını dikkate aldığını belirtiyor. Alkin, “Eskiden savaş çıktığında yatırımcı altına yönelirdi. Ancak şimdi öncelikle ‘Faiz ne durumda?’ sorusunu soruyorlar. Eğer faiz yüksekse, altın ikinci plana düşüyor. Dünya değişti ve dolayısıyla altının rolü de değişti” diyor. İran savaşında da benzer bir durum yaşandı; savaş fiyatları artırdı, fakat yüksek faiz ve güçlü dolar altın üzerinde baskı oluşturdu. Bu iki faktör arasında bir çatışma oluştu ve kısa vadede faiz öne çıktı. JPMorgan, altın fiyatlarının 6 bin doların üzerine çıkabileceğini öngörürken, Goldman Sachs ve Citi de 5 bin doların üzerinde kalıcılığın mümkün olduğunu belirtiyor. Mevcut fiyat aralığı, bir zayıflık değil, yeni bir denge arayışı olabilir.
DÖVİZ TALEBİNDE ARTIŞ
Petrol fiyatları, bu ekonomik denklemin merkezinde yer alıyor. Brent petrolün varil fiyatının 100 doların üzerine çıkması, enerji piyasalarını ve enflasyon beklentilerini doğrudan etkiliyor. Kurumsal İktisat Uzmanı Gülsev Duran, savaşın neden olduğu durumu değerlendirirken, “Rezervlerdeki erime, sadece teknik bir bilanço sorunu değil; dış finansman ihtiyacı, cari açık, enerji fiyatları ve sermaye hareketleri gibi birçok faktörün kesişim noktasında bulunuyor. ABD-İran gerilimi ile yükselen petrol fiyatları, Türkiye’nin enerji faturasını artırırken, bu durum döviz talebini de yükseltiyor. Artan döviz talebi, kur üzerinde baskı yaratıyor ve Merkez Bankası’nı daha fazla müdahale etmeye zorluyor” diyor.
YAPISAL ÇÖZÜMLERE İHTİYAÇ VAR
Duran, yapısal adımların önemine de dikkat çekerek, “Kısa vadede altın rezervlerinin devreye alınması, bu baskıyı bir miktar hafifletebilir. Ancak orta ve uzun vadede daha kalıcı çözümlere ihtiyaç olduğu açık. Rezervlerin güçlendirilmesi, dış finansman girişlerinin artırılması ve enerji bağımlılığının azaltılması gibi yapısal adımlar, bu sürecin sürdürülebilirliği açısından belirleyici olacaktır” uyarısında bulunuyor.
