Batman, Siirt, Diyarbakır ve Mardin Türkiye’nin Petrol Üretiminin Yüzde 28’ini Sağlıyor
Batman, Siirt, Diyarbakır ve Mardin, Türkiye’nin ham petrol üretiminin yüzde 28’ini karşılıyor. Bu illerdeki üretim ve gelişmeler detaylıca ele alındı.
Türkiye’nin petrol üretimi, uzun yıllar önce Batman’da başlayan bir serüvenin sonucunda, günümüzde Siirt, Diyarbakır ve Mardin ile birlikte önemli bir boyuta ulaşmıştır. Bu dört il, ülkenin ham petrol ihtiyacının yüzde 28’ini karşılamaktadır.
1935 yılında yürürlüğe giren 2804 sayılı Kanun ile kurulan Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü (MTA), Raman Dağı’nda gerçekleştirdiği jeolojik çalışmalarla yer altı zenginliklerini gün yüzüne çıkarmaktadır. Batman’da 78 yıl önce başlayan petrol üretimi, bu illerde açılan kuyularla devam etmektedir.
Yerli ve milli imkanların kullanımı ile gerekli ekipmanların yerlileştirilmesi amacıyla yoğun çabalar sarf edilmektedir. 1940 yılından itibaren kazılan yedi kuyuda ekonomik değere sahip petrole ulaşılamamış, ancak 1945 yılında Raman’ın Yakıtlı köyü yakınlarında farklı bir teknoloji ile gerçekleştirilen sondaj çalışmaları sonucunda, 17 Ocak 1946’da 1.361 metrede petrol bulunmuştur. Raman-8 olarak adlandırılan kuyudan, 2. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün katılımıyla 8 Mart 1948’de petrol çıkarılmaya başlanmıştır. Bu tarihten itibaren Batman’da açılan kuyu sayısı artmış ve 1953 yılında Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) Batman Bölge Müdürlüğü kurulmuştur. 1955 yılında ise Türkiye’nin ilk petrol rafinerisi olan Tüpraş Batman Rafinerisi faaliyete geçmiştir.
Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ’nin (BOTAŞ) kurulmasıyla birlikte bu sektörde çok sayıda kişiye istihdam imkanı sağlanmıştır. Raman-8 kuyusunda gerçekleştirilen ilk üretim ve sonrasında artan kuyu sayısı, Batman’ın ekonomik yapısını değiştirmiştir. 1937 yılında köy olan Batman, 1957’de ilçe, 16 Mayıs 1990’da ise il haline gelmiştir. Bu süreç, Türkiye’nin petrol serüveninin başlangıcı olarak kabul edilmektedir.
TPAO Batman Bölge Müdürlüğü, Siirt’te 1956 yılından bu yana 60 kuyuda petrol üretimi gerçekleştirmektedir. Diyarbakır ise 1961 yılında petrol üretimine katılmış ve burada 314 kuyuda faaliyet gösterilmektedir. Mardin’de ise 1970 yılından bu yana 72 kuyuda petrol üretimi sürmektedir. Batman, Diyarbakır, Siirt ve Mardin’de günlük 35 bin 85 varil petrol üretilmekte ve bu miktar, Türkiye’nin toplam ham petrol üretiminin yüzde 28’ini oluşturmaktadır. Yeni sondaj çalışmaları ile mevcut rezervlerin artırılması hedeflenmektedir.
TPAO Batman Bölge Üretim Müdürü Mehmet Tahir Ergin, Batman’ın Türkiye’nin enerji bağımsızlığı hedefinde önemli bir başlangıç noktası olduğunu belirtmiştir. 1948’de Raman’da keşfedilen ilk ticari petrol ile Batman’daki üretim sürecinin başladığını ifade eden Ergin, bu kuyudan bugüne kadar yaklaşık 1 milyon varilin üzerinde petrol üretildiğini vurgulamıştır. Ayrıca, 2025 yılına kadar 52 yeni kuyu açmayı, 2026 yılında ise 140 yeni kuyu açmayı hedeflediklerini belirtmiştir.
Üretilen petrolün kalitesinin analiz edilmesi ve ticari değerinin belirlenmesi amacıyla laboratuvar çalışmaları yürütülmektedir. Ergin, Türkiye’deki petrol sahalarında farklı pompa çeşitleri kullanılarak üretim yapıldığını ve yerli imkanlarla, yerli ekipmanlarla petrol üretimi için çalışmaların sürdüğünü ifade etmiştir.
