Yapay Zeka Kitapları Yok Ediyor: Kültürel Miras Tehlikede
Yapay zeka şirketleri, milyonlarca kitabı imha ederek kültürel mirası tehdit ediyor. Uzmanlar, bu durumun sonuçlarına dikkat çekiyor.
Yapay zeka şirketlerinin, eğitim verisi elde etmek amacıyla milyonlarca basılı kitabı satın alıp taradıktan sonra imha ettiği belirlendi. ABD merkezli Anthropic’in, “Project Panama” adlı gizli programı çerçevesinde kitapların sayfalarını endüstriyel makinelerle dijital ortama aktardıktan sonra fiziksel kopyaları geri dönüşüme göndermesi, mahkeme belgeleriyle gün yüzüne çıktı. Bu belgelerde, şirket yöneticilerinin, “Bunu yaptığımızın bilinmesini istemiyoruz” şeklindeki ifadeleri dikkat çekti. Haberin yayımlanmasının ardından dünya genelinde büyük bir yankı uyandırdı ve yazarlar, yayınevleri, kütüphaneciler ve kültürel çevrelerden sert tepkiler geldi.
Anthropic’in on milyonlarca dolar harcayarak milyonlarca kitabı satın aldığı, yüksek hızlı tarayıcılarla dijitalleştirip fiziksel nüshaları imha ettiği ifade ediliyor. Bu veriler, şirketin Claude adlı yapay zeka modelini eğitmek için kullanıldı. Kullanılmış kitap satıcıları, özellikle baskısı tükenmiş eserlerin toplu alımlarının son dönemde olağanüstü bir artış gösterdiğini belirtiyor. Eleştirmenler, kamuya ait kültürel birikimin özel şirketlerin erişimine açık dev veri havuzlarına dönüşürken fiziksel eserlerin geri dönüşü olmayan bir şekilde yok edildiğine dikkat çekiyor.
Tartışmalar, yalnızca kültürel mirasın yok edilmesiyle sınırlı kalmıyor. Yapay zeka modellerini eğiten veri merkezlerinin hızla artan elektrik ve temiz su tüketimi de çevre örgütlerinin gündeminde. Yapılan çok sayıda bilimsel araştırma, büyük dil modellerinin eğitimi ve çalıştırılmasının milyonlarca litre tatlı su tüketimine yol açtığını, hızla büyüyen veri merkezlerinin ise karbon emisyonlarını artırarak doğanın kirlenmesine neden olduğunu ortaya koyuyor. Son yıllarda Google ve Microsoft gibi büyük teknoloji firmaları, yapay zeka yatırımları sonucunda oluşan yüksek enerji tüketimi ve emisyon verileri nedeniyle çevre örgütlerinin eleştirilerine maruz kalıyor.
Uzmanlar, yapay zeka sektöründeki bir diğer önemli tartışmanın, insan bilgi üretim süreci ve zihinsel yetenekler üzerindeki etkisi olduğunu vurguluyor. Eğitimciler ve akademisyenler, hazır içerik üreten sistemlerin eleştirel düşünme, araştırma ve yazma alışkanlıklarını zayıflattığı konusunda uyarılarda bulunuyor. Ayrıca, yazarların, sanatçıların ve araştırmacıların yıllarca süren emeklerinin izinsiz bir şekilde ticari yapay zeka modellerinin eğitiminde kullanılması, telif hakkı davalarının artmasına yol açıyor. Bilim çevreleri, insanlığın ortak kültürel mirasının ve düşünsel üretiminin giderek daha fazla küresel teknoloji tekellerinin denetimine girdiği konusunda ciddi uyarılarda bulunuyor.
Kaynak: Web Özel
