Hürmüz Krizi Norveç’e Yarar Sağladı: İhracat Rekor Kırdı
Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, Norveç’in ham petrol ihracatını tarihi seviyelere taşıdı. Mart ayında ihracat gelirleri önemli bir artış gösterdi.
İran’daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması, dünya genelinde petrol arzında önemli bir daralmaya yol açtı. Bu durum, mart ayında petrol fiyatlarının hızla artmasına neden oldu.
Analist Jan Olav Rorhus, bu gelişmelerin Norveç’in ihracat gelirlerini önemli ölçüde artırdığını belirterek, “Bu durum, tarihin en yüksek ihracat değerine ulaşılmasına katkı sağladı” ifadelerini kullandı. Oslo, İran’daki savaşın başlamasından bu yana 5 milyar dolarlık ek gelir elde etti ve bu rakamın daha da artması bekleniyor.
Norveç’in ham petrol ihracatı, mart ayında 57,4 milyar Norveç kronuna (yaklaşık 6 milyar dolar) ulaşarak, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 68’lik bir artış gösterdi. Aynı dönemde petrolün varil fiyatı ortalama 1.014 kron (107 dolar) ile Eylül 2023’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz ticaretinin yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı’ndan geçmektedir. Bu hattın kapanması, arzın daralmasına ve fiyatların yükselmesine neden oldu. Norveç, Rusya hariç Avrupa’nın en büyük petrol ve doğalgaz üreticisi konumundadır.
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamalarda Avrupa’nın enerji konusunda zor durumda olduğunu belirtti ve İngiltere’yi Kuzey Denizi’ndeki petrol kaynaklarını yeterince kullanmamakla eleştirdi. Trump, “Norveç, Kuzey Denizi petrolünü İngiltere’ye iki kat fiyatla satıyor. Servet kazanıyorlar” dedi. Norveç, petrolünün yüzde 95’ini, gazının ise neredeyse tamamını Avrupa Birliği ve İngiltere’ye ihraç ediyor.
Norveç ekonomisi, büyük ölçüde petrol ve doğalgaz gelirlerine dayanmaktadır. Ülke, bu gelirleri 1990’larda kurulan ve dünyanın en büyük varlık fonu olan egemen varlık fonunda değerlendiriyor. Fon, yaklaşık 2,19 trilyon dolarlık büyüklüğe ulaşarak, gelecekte petrol ve gaz gelirlerinin azalması ihtimaline karşı güvence sağlamayı amaçlıyor.
Ancak bu durum, birçok Norveçli için bazı ahlaki sorunları da gündeme getirdi. Bir yandan petrol faaliyetlerinin çevresel riskleri, diğer yandan savaşlardan elde edilen kâr algısı, toplumda tartışmalara neden oluyor. Birçok Norveçli, savaşlardan kâr elde edilmesinin Nobel Barış Ödülü’ne ev sahipliği yapan bir ülkenin değerleriyle çeliştiğini düşünüyor.
