Kolon kanseri yayılma mekanizması nasıl çalışıyor?

Kolon kanseri yayılma mekanizması, hücrelerin onarım sistemini nasıl kullandığını gösterdi. Yağlı beslenmenin rolü fare deneylerinde incelendi.

Kolon kanserinin başka organlara yayılmasını kolaylaştıran süreçte, hasarlı dokuların onarımı için kullanılan bir hücresel sistemin etkili olduğu belirlendi. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü araştırmacılarının yürüttüğü çalışmada, YAP1 adlı proteinin bu mekanizmanın merkezinde yer aldığı görüldü.

• Kanser hücreleri, bağırsak dokusunun yenilenmesine yardımcı olan programı kullanabiliyor.
• YAP1 tarafından kontrol edilen genler, başka organlara yayılan hücrelerde daha aktif hale geliyor.
• Yüksek yağ içeren beslenme, farelerde seramid üretimini artırarak bu süreci etkiliyor.
• YAP1 veya seramid üretimindeki bazı genler hedeflendiğinde, kanserin karaciğere yayılması azaldı.

Onarım programı kanser hücrelerinin kullanımına açılıyor

Çalışmada farklı kolon kanseri modellerini inceleyen araştırmacılar, yayılan kanser hücrelerinde YAP1’in yönettiği genlerin daha etkin çalıştığını tespit etti. YAP1, sağlıklı dokularda gelişim ve hasar sonrası yenilenme dönemlerinde aktifleşen bir protein olarak biliniyor.

Bağırsakta ciddi hasar ya da enfeksiyon oluştuğunda, dokunun kendini toparlamasına yardımcı olan özel bir hücresel program devreye giriyor. Araştırmanın bulgularına göre kolon kanseri hücreleri bu yenilenme ve onarım sistemini yeniden çalıştırarak tümörün bulunduğu bölgeden ayrılma ve farklı organlara ulaşma kapasitesini artırıyor.

Yağ molekülleri YAP1’in etkinliğini artırdı

Araştırmanın bir diğer bölümünde beslenme ile kanserin yayılması arasındaki bağlantı fareler üzerinde değerlendirildi. Yüksek yağ içeren beslenmenin seramid adı verilen yağ moleküllerinin üretimini artırdığı gözlemlendi.

Seramidlerin, YAP1’i normal koşullarda baskılayan mekanizmayı devre dışı bıraktığı belirlendi. Bunun sonucunda protein hücre çekirdeğine daha kolay girerek ilgili genleri etkinleştirdi. Kanser hücreleri de böylece yayılmayı destekleyen yenilenme programını daha güçlü biçimde çalıştırdı.

Farelerde YAP1’in ya da seramid üretiminde rol alan bazı genlerin hedeflenmesi, kolon kanserinin karaciğere yayılmasını önemli ölçüde azalttı. Bu sonuçlar, kolon kanseri yayılma mekanizması için yeni araştırma ve tedavi hedefleri sağlayabilir.

İlaç çalışmaları için yeni hedefler

Araştırmacılar, seramid üretiminde görev yapan DEGS1 ve DEGS2 enzimlerini hedefleyen ilaçlar geliştirmeyi planlıyor. Ancak seramidlerin sağlıklı dokularda da önemli işlevleri bulunuyor. Bu nedenle olası tedavilerin, sağlıklı hücreleri koruyarak yalnızca kanser hücrelerindeki süreci baskılaması gerekiyor.

Çalışmanın bulguları şu aşamada hücresel modeller ile fare deneylerine dayanıyor. Araştırmacılar, sonuçların hastalar için doğrudan bir beslenme önerisi olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor.