Balıkçılıkta ısınma etkisi: Hangi balıklar azalabilir?

Denizlerin ısınması Türkiye’de hamsi, palamut ve lüferin göç yollarını değiştirebilir; Akdeniz’de yeni türlerin yayılması balıkçılığı etkiliyor.

Denizlerdeki sıcaklık artışı, Türkiye’de balıkçıların hangi türleri ne zaman ve hangi bölgelerde avlayabileceğini değiştirebilir. Hamsi, palamut ve lüferin göç yolları ile beslenme koşullarındaki değişimler av miktarlarına yansıyabilir. Akdeniz’de ise sıcak suları tercih eden yabancı türlerin yayılması, balıkçılığın av kompozisyonunu dönüştürüyor.

• Avrupa denizlerinde haziran-ağustos ortalaması 21,6 dereceye çıktı.
• Doğu Akdeniz’de sıcak hava dalgalarının süresi bazı bölgelerde on yılda 12 günden fazla arttı.
• Karadeniz’de sıcak hava dalgalarının sayısı yükselirken Anadolu kıyıları da etkilenen alanlar arasında yer aldı.
• Hamsi, palamut ve lüferin dağılımı ile av dönemleri değişebilir.

Avrupa denizlerinde sıcaklık rekoru

Avrupa denizleri, uydu ölçümlerinin başladığı 1982’den bu yana en sıcak yaz dönemini geçirdi. Haziran ve ağustos arasındaki ortalama deniz sıcaklığı 21,6 derece olarak ölçüldü. İngiltere’den Akdeniz’e uzanan geniş bölgede değerler alışılmış seviyelerin üzerine çıktı.

Denizlerdeki sıcak hava dalgalarının daha sık görülmesi, daha uzun sürmesi ve daha yüksek yoğunluğa ulaşması türlerin hareketlerini etkiliyor. Soğuk suya ihtiyaç duyan balıklar daha serin bölgelere yönelirken, sıcak su türleri kuzeye doğru yayılıyor. Bu hareketlilik, kıyı kentlerindeki balıkçıların geçim kaynakları üzerinde de etkili oluyor.

Akdeniz ve Karadeniz’de değişim

Copernicus araştırmacılarının yayımladığı çalışmaya göre Doğu Akdeniz’de deniz sıcak hava dalgalarının süresi son yıllarda belirgin biçimde uzadı. Bazı bölgelerdeki artış, on yıllık dönemde 12 günden fazla oldu. Karadeniz’de de bu olayların sayısında yükseliş görüldü. Yüksek yoğunluklu bölgeler arasında Anadolu kıyıları bulunuyor.

Akdeniz’deki dönüşümün bir bölümünü, Kızıldeniz’den Süveyş Kanalı üzerinden gelen yabancı türler oluşturuyor. Deniz suyunun ısınması, bu türlerin yeni alanlara yerleşmesini kolaylaştırıyor. Akdeniz’de binden fazla yabancı tür bulunduğu belirtilirken aslan balığı, balon balığı ve tavşan balığı yerli türlerle rekabeti artırıyor. Bu türlerin bazıları ticari avcılığı da doğrudan etkiliyor.

Hangi balıkların avı değişebilir?

Karadeniz’de hamsinin beslenme ve üreme koşullarındaki farklılaşma, av miktarlarını etkileyebilir. Palamut ve lüferin göç rotalarında yaşanabilecek kaymalar da hangi bölgelerde, hangi dönemlerde av yapılacağını değiştirebilir. Akdeniz’de levrek, çipura ve sardalyanın yanı sıra sıcak suyu seven yeni türlerin çoğalması, balıkçıların avladığı türlerin dağılımını değiştirebilir.

İngiltere’de ahtapot avı arttı

İngiltere’nin güney kıyıları, ısınmanın etkisini gösteren örneklerden biri oldu. Daha önce soğuk sular nedeniyle az rastlanan ahtapotların avı son iki yılda hızla yükseldi. Geçen yıl yaklaşık 2 bin 600 ton ahtapot avlandı; bu yılki toplam ise şimdiden 3 bin tonu geçti. 2025 öncesinde yıllık miktar 30 tonun altındaydı.

İngiliz Kanalı’ndaki sıcak hava dalgalarının uzaması, Akdeniz kökenli ahtapotların bölgede yaşamasını kolaylaştırdı. Ancak artan ahtapot sayısı, yengeç, ıstakoz ve deniztarağıyla beslendikleri için kabuklu deniz ürünleri avcılığını olumsuz etkiledi.