ABD ara seçimleri İsrail başbakanlık yarışını etkiliyor

ABD ara seçimlerinde Cumhuriyetçilerin yaşadığı yenilgi, Netanyahu’nun Washington ilişkileri üzerindeki etkisini ve İsrail başbakanlık yarışını yeniden gündeme taşıdı.

Benjamin Netanyahu, İsrail’in en önemli müttefiki ABD ile ilişkileri güçlü tutabilecek lider olduğu mesajını uzun süredir öne çıkarıyordu. ABD Başkanı Donald Trump’ın geçen ayki parlamento seçimleri öncesinde Netanyahu’ya destek vermesi ve aynı yıl Washington ile Tel Aviv’in İran’a karşı birlikte savaşa girmesi, bu algıyı güçlendirmişti.

Ancak ABD ara seçimlerinde Trump’ın Cumhuriyetçi Partisi’nin ağır yenilgi alması, İsrail ile Washington arasındaki ilişkileri yeniden tartışmaya açtı. Cumhuriyetçilerin başarısızlığının nedenleri arasında İran savaşı ve İsrail’e verilen destek de gösterilirken, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance bu başlıklara dikkat çekti. Böylece Netanyahu’nun İsrail-ABD ilişkisindeki belirleyici rolüne ilişkin iddiası daha fazla sorgulanır hale geldi.

İsrail’de birçok kişi, ülkenin ABD’nin koşulsuz desteğine artık güvenemeyeceği endişesini taşıyor. Muhalefet liderleri ise Gazze’deki savaş, İran’la çatışma ve bölgedeki diğer saldırılar nedeniyle İsrail’in ABD kamuoyunda siyasi açıdan itici hale geldiğini savunarak sorumluluğu Netanyahu’ya yüklüyor.

Eski İsrail başbakanı Yair Lapid, sosyal medya paylaşımında ABD Kongresi’ndeki üyelerle olan ilişkilerini vurguladı. Lapid, ABD’deki tepkinin İsrail halkına değil, aşırılık yanlısı bakanlara, yerleşimci şiddetine, anlaşılmadığı düşünülen hükümete ve özellikle Netanyahu’ya yöneldiğini belirtti. Muhalefet lideri Avigdor Lieberman da Trump’ın seçim günü İsrail’e yönelik askeri yardımın sona ereceğini açıklamasının Netanyahu’ya verdiği destekle bağlantılı olduğunu öne sürdü ve bu desteğin yıllık 3,8 milyar dolara mal olduğunu yazdı.

King’s College London’da güvenlik analisti ve kıdemli öğretim görevlisi Ahron Bregman, ABD yardımının kesilmesi halinde gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 7’sine ulaşan savunma bütçesinin daha da artabileceğini, bunun da İsraillilerin cebine yansıyacağını söyledi. Bregman ayrıca Netanyahu’yu, muhalefetin Arap partileriyle iş birliği yapmasını engellemek amacıyla toplumu bölmek ve Arapları seçimleri çalmakla suçlamakla eleştirdi.

Hükümet kurma arayışında tablo değişmedi

27 Ekim’deki genel seçimlerin ardından Netanyahu’nun sağ blokuyla parlamentoda 53 sandalye elde edildi. Hükümet kurmak için gereken 61 sandalyeye ulaşılamazken, eski genelkurmay başkanı Gadi Eisenkot’un liderlik ettiği muhalefet bloku 48 sandalye kazandı. Birleşik Arap Listesi ve Ortak Liste’den oluşan Arap partileri ise toplam 19 sandalyeye sahip oldu ve Eisenkot’u başbakanlık için destekleyeceklerini açıkladı.

Eisenkot ve diğer muhalefet liderleri, Netanyahu ile birlik hükümeti kurma seçeneğini reddetti. Hükümeti kurma görevini kimin üstleneceğine İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog karar verecek, ancak Herzog henüz aday göstermedi. Netanyahu’nun uzun süreli ultra-Ortodoks müttefiki Birleşik Tevrat Yahudiliği’nin ilk kez 2009’dan bu yana herhangi bir adayı hükümet kurmak için önermemesi de başbakanın konumunu zayıflattı.

İsrail başbakanlık yarışı Netanyahu’nun aleyhine şekillense de, Eisenkot’un görevi devralması ABD’de İsrail’e yönelik olumsuz yaklaşımı kendiliğinden değiştirmeyebilir. Maryland Üniversitesi Kritik Konular Anketi Direktörü Shibley Telhami, nisan ayında yapılan bir araştırmanın ABD kamuoyundaki İsrail karşıtı tutumun Netanyahu’ya yönelik tutum kadar güçlü olduğunu gösterdiğini söyledi. Telhami’ye göre yeni bir İsrail hükümeti kurulsa dahi Amerikalıların çoğu İsrail hakkındaki görüşünü değiştirmeyecek ve ilişkilerin beş yıl önceki seviyesine dönmesi zor olacak.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu